
Monarcha z nadajnikiem BlūMorpho zostaje wypuszczony w Moran Lake County Park w listopadzie 2025 roku. Zdjęcie: Elena Oey, Point Blue.
22 września 2026 roku New Hampshire Audubon opublikowało nietypową aktualizację dotyczącą śledzenia motyli monarcha: motyle lecą teraz na południe, niosąc na grzbiecie maleńkie, zasilane energią słoneczną nadajniki śledzące.
A jeden z nich pokonał już ponad 2 400 kilometrów.
Monarcha o imieniu BetaTest opuścił Belmont w stanie New Hampshire, ruszył na zachód, przekroczył jezioro Michigan i dotarł do rzeki Missisipi w ciągu około 30 dni, według New Hampshire Audubon. Inny oznakowany monarcha o imieniu Mike poleciał na południe i został ostatnio wykryty w pobliżu południowej granicy Georgii.
Te maleńkie urządzenia dają naukowcom to, o czym od dawna marzyli: znacznie dokładniejsze spojrzenie na to, dokąd faktycznie docierają poszczególne motyle monarcha podczas swoich ogromnych sezonowych podróży.
Nadajnik śledzący lżejszy niż ziarnko ryżu
Urządzenie umieszczone na grzbiecie motyla nazywa się nadajnikiem BlūMorpho. Waży zaledwie 60 miligramów, czyli 0,06 grama, co czyni je lżejszym od ziarnka ryżu. Nadajnik nie zawiera baterii. Zamiast tego, miniaturowy panel słoneczny zasila transmiter, gdy tylko jest wystarczająco dużo światła, według Cellular Tracking Technologies, firmy, która opracowała to urządzenie.
Naukowcy ostrożnie przyczepiają nadajnik do tułowia motyla. Tradycyjne znakowanie monarchów polega zwykle na przyklejeniu małej naklejki z numerem na skrzydle motyla. Ta metoda pozwala ustalić miejsce startu i – jeśli ktoś później znajdzie i zgłosi motyla – miejsce zakończenia podróży.
Nowe nadajniki mogą dostarczyć znacznie więcej punktów na trasie. Monarch Watch podaje, że technologia pozwala uzyskać precyzyjne lokalizacje niemal w czasie rzeczywistym, otwierając nowe możliwości obserwacji, jak poszczególne motyle monarcha migrują zarówno jesienią, jak i wiosną.
Jak działa śledzenie motyli monarcha bez GPS
Możesz spotkać się z określeniem tych urządzeń jako miniaturowe plecaki GPS, ale obecny system BlūMorpho działa nieco inaczej. Sam nadajnik to ultralekki, zasilany energią słoneczną transmiter radiowy pracujący w paśmie 2,4 GHz, takim jak Bluetooth. Może być wykrywany przez kompatybilne odbiorniki do monitorowania dzikiej przyrody oraz przez uczestniczące telefony i inne urządzenia.
Maleńki nadajnik wysyła unikalny sygnał. Gdy sygnał zostanie wykryty przez sieć śledzącą, naukowcy zyskują kolejny punkt na trasie motyla monarcha. To właśnie umożliwia nową formę śledzenia motyli monarcha bez tradycyjnego odbiornika GPS i baterii.
Dla owada ważącego ułamek uncji wyeliminowanie ciężkiej baterii sprawia, że takie śledzenie motyli monarcha staje się możliwe.
Twój telefon może pomóc śledzić monarchę
Projekt ma jeszcze jeden nietypowy element.
Zwykłe smartfony mogą stać się częścią sieci śledzenia motyli monarcha.
Darmowa aplikacja Project Monarch Science wykorzystuje Bluetooth i usługi lokalizacyjne telefonu, by wykrywać pobliskie nadajniki BlūMorpho. Te wykrycia pomagają naukowcom tworzyć mapę pokazującą, gdzie przemieszczały się poszczególne motyle.
Im więcej telefonów uczestniczy wzdłuż trasy migracji, tym większa szansa, że oznakowany motyl zostanie wykryty. Zamiast wymagać obecności odbiornika naukowców w każdym miejscu, gdzie może polecieć monarcha, tysiące osób z telefonami mogą pomóc wypełnić luki na trasie.
Naukowcy chcą wiedzieć, jak monarchowie przekraczają Wielkie Jeziora
Nowa technologia może być szczególnie interesująca w rejonie Wielkich Jezior. Naukowcy i organizacje zajmujące się ochroną przyrody w północnym Michigan chcą ustalić, czy monarchowie podążają określonymi trasami wokół jezior, czy też niektóre motyle lecą bezpośrednio nad rozległymi obszarami otwartej wody.
Sleeping Bear Wildlife Fund znakował motyle monarcha w północnym Michigan w ramach Monarch Watch. Grupa ma nadzieję, że bardziej zaawansowane śledzenie motyli monarcha pozwoli w przyszłości odkryć wąskie gardła migracji i ważne miejsca odpoczynku w regionie.
Jedno z pytań dotyczy tego, czy motyle przemieszczające się między północnym a południowym Michigan koncentrują się w okolicach cieśniny Mackinac, czy wybierają inne trasy wzdłuż jezior. Podróż BetaTest już pokazuje, jak zaskakujące mogą być te szlaki. Monarcha z New Hampshire poleciał na zachód i przekroczył jezioro Michigan, zanim ruszył dalej w stronę Missisipi.
Setki monarchów już nosiły te maleńkie nadajniki
Technologia wychodzi poza fazę testów na kilku motylach. Monarch Watch informuje, że podczas jesiennej migracji 2025 roku i wiosennego sezonu migracyjnego 2026 roku rozmieszczono ponad 600 transmiterów BlūMorpho.
Spośród 30 monarchów oznakowanych przez Monarch Watch w Kansas jesienią 2025 roku, 10 zostało później wykrytych w Meksyku, a sześć w rezerwatach zimowania. Te wykrycia pokazały, że maleńkie nadajniki mogą dostarczać cennych informacji nawet podczas bardzo długich podróży.
Tej jesieni New Hampshire Audubon dołącza kolejną grupę do eksperymentu. Pięćdziesiąt monarchów zostanie oznakowanych w okolicach Concord i Great Bay – połowa z nich otrzyma nadajniki BlūMorpho, a połowa miniaturowe transmitery połączone z siecią śledzenia dzikiej przyrody Motus.
Dlaczego śledzenie jednego motyla ma znaczenie
Naukowcy znają już ogólny przebieg migracji monarchów. Wschodnie populacje lecą jesienią na południe do Meksyku, pokonując czasem tysiące kilometrów.
O wiele trudniej jest jednak zobaczyć podróż pojedynczego motyla.
Gdzie się zatrzymuje?
Czy podąża wzdłuż linii brzegowej?
Czy przekracza Wielkie Jezioro?
Jak długo pozostaje w jednym miejscu żerowania?
Które fragmenty siedlisk stają się ważnymi punktami tankowania?
Szczegółowe śledzenie motyli monarcha może pomóc naukowcom wskazać miejsca, gdzie trojeść, dzikie kwiaty i inne siedliska są szczególnie istotne. Dzięki temu sygnał z grzbietu motyla może przełożyć się na wiedzę, gdzie działania ochronne przyniosą największy efekt.
Okno wielkości motyla na migrację
Jeszcze niedawno monarcha niosący transmiter ważący zaledwie 0,06 grama wydawałby się czymś niemożliwym. Teraz naukowcy mogą obserwować, jak pojedyncze motyle pokonują setki, a nawet tysiące kilometrów przez Amerykę Północną.
W niektórych przypadkach telefon w czyjejś kieszeni może pomóc zarejestrować kolejny etap tej podróży. Dla stworzenia, które co roku znika za horyzontem, ten maleńki słoneczny plecak sprawia, że niewidoczne dotąd fragmenty trasy stają się nieco łatwiejsze do uchwycenia.
